على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
1309
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
ببنو الخارجية كه گروهى است از تازيان . و منسوب بخوارج . خارجية ( x rejiyyat ) ا . ع . گروهى از تازيان . خارچنگ ( x rcang ) ا . پ . خرچنگ و سرطان . خارچه ( x r - ce ) ا . پ . خارجنگ كه گياهى است خاردار . خارچينه ( x r - cine ) ا . پ . موچينه . و منقاش سر تراشان . و سرهاى دو ناخن سبابه و ابهام كه بدان نشكنج گيرند . خارچينى ( x r - cini ) ا . پ . مادهء سخت و صلب كه مردم چين از آن آئينه سازند . و پيكان تير . و زخم مهلك . خارخار ( x r - x r ) ا . پ . خارش . و خلجان . و تعلق خاطر كه ابتداى ميل و خواهش بود . و بقيهء ميل و خواهش . و حسد و رشك . خار خسته ( x r - xaste ) ص . پ . مجروح شده و خسته گشتهء از خار . خار خسك ( x r - xasak ) ا . پ . يك نوع خارى كه مانند دوا به كار مىبرند . خارخيز ( x r - xiz ) ا . پ . خاربست . خارد ( x red ) ص . ع . ساكت بواسطهء حيا . خاردار ( x r - d r ) ص . پ . چيزى كه داراى خار و شوك باشد . و دشوار . و دل آزار . و سخت . خارز ( x rez ) ا . ع . كسى كه صراحى چرمى مىدوزد . خارزار ( x r - z r ) ا . پ . جاى پر خار . خارزد ( x r - zad ) ا . پ . گلبنى خاردار . خارستان ( x rest n ) ا . پ . جاى پرخار . خارسر ( x r - sar ) ص . پ . هر چيز نوكدار . خار سربر ( x r - sar - bor ) ا . پ . برندهء خار و ابزارى كه بدان خار مىبرند مانند داس . خارش ( x rec ) ا . پ . حكه و جرب و گرى . و ريش . و خارش كردن : خاريدن . خارش ( x rec ) پ . م . ح . خاريدن . خارشناك ( x rec - n k ) ص . پ . خارشى و جربى و داراى خارش . خارص ( x res ) ص . ع . كسى كه بازديد كند ميوه را بر درخت و كشت را بر زمين . ج : خراص . و گرسنهء سرمازده . خارط ( x ret ) ص . ع . بعير خارط : شتر ريخ زننده از خوردن گياه تر . و شاة خارط : گوسپندى كه از پستان وى زرد آب با شير منجمد برآيد از جهة نشستن آن و به زمين نمناك رسيدن وى و كذلك ناقة خارط . خارف ( x ref ) ا . ع . نگهبان نخلها . و نام قبيلهاى در يمن . خارق ( x req ) ص . ع . از هم درنده و پاره كننده و شكافنده . خارق ( x req ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - كرامت . و خارق عادت : چيزى كه بر خلاف عادت باشد مانند معجزهء انبياء و كرامت اوليا . خارك ( x rak ) ا . پ . جزيرهء كوچكى در خليج ايران . خارك ( x rak ) ا . پ . مصغر خار . و نوعى از خرما . و نوعى از خرماى خشك . خاركش ( x r - kac ) ا و ص . پ . نوائى از موسيقى . و كسى كه شغل او آوردن خار از بيابان و فروختن آن در شهر باشد . خاركش ( x r - koc ) ا . پ . سر موزه و جرموق . خاركف ( x rkof ) ا . پ . نام شهرى در جنوب غربى مملكت روس كه پايتخت سابق اوكرن است و داراى 42000 نفر جمعيت مىباشد . خاركن ( x r - kan ) ا و ص . پ . كسى كه خار را از زمين مىكند . و نام نوائى از موسيقى . و بوته پر خار . و زنبيلى كه با آن خار حمل مىكنند . و مرد پرستار . خارم ( x rem ) ا و ص . ع . سرد و بارد . و باد سرد . و مفسد . و تارك . يق : فلان خارم العلم اى تاركه . خار ماهى ( x r - m hi ) ا . پ . استخوان ماهى . و ماهى اره دار . خار مهك ( x rmahk ) ا . پ . يك نوع گياهى ، و خار مهك ( x r - mahk ) نيز گويند . خارناك ( x r - n k ) ص . پ . خاردار . خارو ( x ru ) ا . پ . استخوان ماهى . و داژ گندم و جو . خاروار ( x - v r ) ص . پ . خاردار و تيز و نوكدار مانند خار . خاروج ( x ruj ) ا . ع . نوعى از خرما بن . خار و خس ( x r - o - xas ) ا . پ . خاشاك و خاكروبه . خاروف ( x ruf ) ا . ع . ميش بچه . خارون ( x run ) ا . پ . هر آنچه خراشيده شده باشد . و سركش . خاروه ( x rve ) ا . پ . ملاح . خاره ( x re ) ا . پ . سنگ سخت و سنگ خارا . و پارچهء ابريشمين موج دار كه خارا نيز گويند . و خاده يعنى چوب راست و بلندى كه جاروب بر سر آن بندند . وزن . خارئ ( x ri ' ) ص . ع . تغوط كننده . خارى ( x ri ) ا . پ . حقارت و پستى و دونى و ذلت و رسوائى و فضيحت . خاريدن ( x ridan ) ف ل . م . خراشيدن و خارش داشتن و خارش نمودن . و تيمار كردن اسب . و قهر انگيختن و غضبناك كردن . خارين ( x rin ) ا . پ . هر آنچه خراشيده شده باشد . و سركش و خارون . خاز ( x z ) ا . پ . نوعى از جامهء كتان